Punjab Spectrum
Related Articles
Punjab News ਕਪੂਰਥਲਾ ‘ਮਹਾਰਾਜਾ’ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਵਾਦ: SC ਨੇ ਕਿਹਾ; ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ‘ਜੇਠਾਧਿਕਾਰ’ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਿਯਮ
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ-ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹੱਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਵਾਇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ (ਜੇਠਾਧਿਕਾਰ/ਪ੍ਰਾਈਮੋਜੈਨੀਚਰ) ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ-ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹੱਕ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਵਾਇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ (ਜੇਠਾਧਿਕਾਰ/ਪ੍ਰਾਈਮੋਜੈਨੀਚਰ) ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਦਾਲਤ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਜਾਂ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਸਨਲ ਲਾਅ (ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨ) ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।
ਜਸਟਿਸ ਪੰਕਜ ਮਿਥਲ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਐੱਸ ਵੀ ਐੱਨ ਭੱਟੀ ਦੇ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਣ ਦਾ ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਤਖ਼ਤ (ਗੱਦੀ) ਅਤੇ ਰਾਜੇ-ਮਹਾਰਾਜੇ ਵਰਗੇ ਖਿਤਾਬਾਂ ‘ਤੇ ਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵੇਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸੁਣਵਾਈ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਨਾਮਧਰੀਕ/ਰਸਮੀ ‘ਮਹਾਰਾਜਾ’ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ), ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹਿ ਰਹੀ ਪਤਨੀ ਗੀਤਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ (ਸਿਵਲ) ਝਗੜੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਐਕਟ (Hindu Succession Act) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਨਾ-ਵੰਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਹੀ ਜਾਇਦਾਦ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁੱਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ (ਸਰਕਾਰੀ) ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵੇਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕੋਈ ਸਰਵਉੱਚ ਜਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸ਼ਾਸਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਵਰਗਾ ਦਰਜਾ ਹੀ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਝਗੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਰ ਅਚੱਲ ਜਾਇਦਾਦਾਂ (ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ) ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ (ਇਕੱਠੇ) ਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅਚੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਬਚਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਸੂਰੀ ਵਾਲੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਕਪੂਰਥਲਾ ਚੈਟੋ (Kapurthala Chateau) ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਹੇਲਨਸ, ਮਸੂਰੀ। ਇਹ ਜਾਇਦਾਦ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਗੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
You must be logged in to post a comment.