Punjab Spectrum
Related Articles
Ranjit Singh ਦੀ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਰਿਪੋਟ ਕਿਹੜੇ ਨਵੇਂ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ?
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਰਿਪੋਟ ਕਿਹੜੇ ਨਵੇਂ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ?
ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ
ਸੱਟ ਨੰ. 1 — ਗੋਲੀ ਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ ਜ਼ਖ਼ਮ (ਅਗਲਾ ਪਾਸਾ)
∙ ਕਿਸਮ: ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਲੜਿਆ ਜ਼ਖ਼ਮ
∙ ਆਕਾਰ: 1.4 ਸੈਂ.ਮੀ. x 1.2 ਸੈਂ.ਮੀ.
∙ ਸਥਾਨ: ਛਾਤੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ, ਸਟਰਨਲ ਨੌਚ ਤੋਂ 15 ਸੈਂ.ਮੀ., ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ 6 ਸੈਂ.ਮੀ. ਪਾਸੇ, ਸੱਜੀ ਅੱਡੀ ਤੋਂ 135 ਸੈਂ.ਮੀ.
∙ ਕਿਨਾਰੇ: ਅਨਿਯਮਿਤ, ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਘਸੇ ਹੋਏ
∙ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂਚ: ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ; ਸੱਜੀ ਚੌਥੀ ਪਸਲੀ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਭੰਜਨ; ਫੇਫੜੇ ਦੇ ਪਲੂਰਾ ਨੂੰ ਸੱਟ; ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਗਲੇ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਖੂਨ; ਸੱਜੀ 7ਵੀਂ ਪਸਲੀ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਟੁੱਟੀ;
ਸੱਜੀ ਪਲੂਰਲ ਕੈਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1 ਲਿਟਰ ਤਰਲ ਅਤੇ ਜੰਮਿਆ ਖੂਨ
∙ ਗੋਲੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ: ਅਗਲੇ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ-ਪਾਸੇ ਵੱਲ, ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ
ਸੱਟ ਨੰ. 2 — ਗੋਲੀ ਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ ਜ਼ਖ਼ਮ (ਅਗਲਾ ਪਾਸਾ)
∙ ਕਿਸਮ: ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਲੜਿਆ ਜ਼ਖ਼ਮ
∙ ਆਕਾਰ: 1.5 ਸੈਂ.ਮੀ. x 1.4 ਸੈਂ.ਮੀ.
∙ ਸਥਾਨ: ਛਾਤੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ, ਖੱਬੀ ਨਿੱਪਲ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸੀਮਾ ਤੇ, ਖੱਬੀ ਅੱਡੀ ਤੋਂ 134 ਸੈਂ.ਮੀ.
∙ ਕਿਨਾਰੇ: ਅਨਿਯਮਿਤ, ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਘਸੇ ਹੋਏ
∙ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂਚ: ਚੌਥੀ ਇੰਟਰਕੋਸਟਲ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਖੂਨ; ਖੱਬੇ ਫੇਫੜੇ ਦੇ ਪਲੂਰਾ ਨੂੰ ਸੱਟ; ਸ਼ੀਸ਼ੇ, ਗਲੇ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਖੂਨ; ਖੱਬੀ ਪਲੂਰਲ ਕੈਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 800 ਮਿ.ਲੀ. ਤਰਲ ਅਤੇ ਜੰਮਿਆ ਖੂਨ
∙ ਗੋਲੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ: ਅਗਲੇ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ-ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ, ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ
ਸੱਟ ਨੰ. 3 — ਗੋਲੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਜ਼ਖ਼ਮ (ਪਿਛਲਾ ਪਾਸਾ)
∙ ਕਿਸਮ: ਲੜਿਆ ਜ਼ਖ਼ਮ
∙ ਆਕਾਰ: 1.8 ਸੈਂ.ਮੀ. x 1.2 ਸੈਂ.ਮੀ.
∙ ਸਥਾਨ: ਛਾਤੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ, ਸਕੈਪੁਲਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ 28.5 ਸੈਂ.ਮੀ., ਗਰਦਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ 26.5 ਸੈਂ.ਮੀ.
∙ ਕਿਨਾਰੇ: ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਮੁੜੇ
∙ ਜੰਮਿਆ ਖੂਨ ਮੌਜੂਦ
∙ ਸੱਟ ਨੰ. 1 ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ
ਸੱਟ ਨੰ. 4 — ਗੋਲੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਜ਼ਖ਼ਮ (ਪਿਛਲਾ ਪਾਸਾ)
∙ ਕਿਸਮ: ਲੜਿਆ ਜ਼ਖ਼ਮ
∙ ਆਕਾਰ: 3 ਸੈਂ.ਮੀ. x 2 ਸੈਂ.ਮੀ.
∙ ਸਥਾਨ: ਛਾਤੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ, ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ 28 ਸੈਂ.ਮੀ., ਗਰਦਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ 21 ਸੈਂ.ਮੀ.
∙ ਕਿਨਾਰੇ: ਦਬੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਮੁੜੇ
∙ ਜੰਮਿਆ ਖੂਨ ਮੌਜੂਦ
∙ ਸੱਟ ਨੰ. 2 ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ
ਸੱਟ ਨੰ. 5 — ਸਿਰ ਦੀ ਸੱਟ
∙ ਕਿਸਮ: ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਲਾਲ ਸੋਜ
∙ ਸਥਾਨ: ਸਿਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਮੱਥੇ-ਪਾਰੀਏਟੋ-ਟੈਂਪੋਰਲ ਹਿੱਸੇ ਤੇ
∙ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੋਜਾਂ: ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਐਕਸਟ੍ਰਾਕ੍ਰੇਨੀਅਲ ਹੈਮੇਟੋਮਾ; ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਕਾਲੀ; ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀਆਂ ਝਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਸੜਨ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ; ਦਿਮਾਗ਼ ਤਰਲ ਹੋ ਗਿਆ
ਸੱਟਾਂ ਕੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ?
ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਟੀਕ ਗੋਲੀਆਂ ਛਾਤੀ ਤੇ — ਦੋਵੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗਾਂ (ਫੇਫੜਿਆਂ) ਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ
ਦੋਵੇਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਸੱਟ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਹੋਣਾ ਵੀ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ।
ਦੋਵੇਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮ੍ਰਿਤਕ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ।
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ 25/02/2026 ਸਵੇਰੇ 07:45 ਵਜੇ ਹੋਈ|
ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ 25/02/2026 ਸਵੇਰੇ 07:30 ਵਜੇ ਪਹੁੰਚੀ — ਭਾਵ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵੇਲੇ ਹਾਲੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ, ਬਾਹਾਂ ਜਾਂ ਗੁੱਟਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਬਚਾਅ ਸੱਟਾਂ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਬਚਾਅ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ?
ਸੱਟ ਨੰ. 5 ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਲਾਲ ਸੋਜ ਅਤੇ ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖੂਨ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਦਾ ਕਾਲਾ ਹੋਣਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ
∙ ਇਹ ਸਿਰ ਦੀ ਸੱਟ ਕਿਸੇ ਭਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਗੋਲੀ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨਹੀਂ
∙ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੱਟ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗੀ
ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਮਿ.ਲੀ. ਖੂਨ ਮਿਲਿਆ
∙ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨਿਗਲਦਾ ਰਿਹਾ
ਸੱਟ ਨੰ. 6 ਵਿੱਚ ਸੱਜੀ ਲੱਤ ਤੇ ਸੁੱਕੀ, ਸਖ਼ਤ ਛਿੱਲ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ
∙ ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਛਿੱਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੱਟ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਗੀ ਸੀ
ਗਨਸ਼ਾਟ ਰੈਜ਼ੀਡਿਊ (GSR) ਟੈਸਟ — ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ
∙ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਸਵਾਬ GSR ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਭੇਜੇ ਗਏ ਹਨ
∙ ਨਤੀਜੇ ਅਜੇ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਹਨ
∙ ਜੇਕਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ GSR ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਜਾਂ ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਸੱਟਾਂ ਦਰਜ ਨਹੀਂ
∙ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਸੱਟਾਂ, ਜਲਣ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਅਦਾਲਤ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ ਕਿ ਇਸ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੰਨਕਾਊਟਰ ਬਾਰੇ ਕੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ।
Kamaldeep Singh Brar