Opinion

ਜਦੋਂ ਭਾਜਪਾ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਸਿੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇਸ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਬੈਰਾਗੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਬੈਰਾਗ ਛੱਡਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਬੰਦਾ ਕਿਹਾ, ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਲਈ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਾਂ …

ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਜੱਟ-ਜੱਟੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਵਜੋਂ ਨਾ ਦੇਖੋ — ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ ਲੱਗਿਆ ਹਾਂ ਤਾਂ ਦੋ ਦਾਨਸ਼ਮੰਦ ਸੱਜਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੱਟਾਂ ਅਤੇ ਜੱਟੀਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖੇ-ਗਾਏ ਗੀਤਾਂ ਨੇ ਜੱਟਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫਰਤ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਰੋਲ਼ ਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। …

ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਹੱਡਬੀਤੀ — ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਂਡੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਮਜਬੀਆਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਰਵਿਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਭਾਂਡੇ। ਮੇਰੀਆਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਇਹ ਫੋਟੋਆਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਘੁਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ । …

ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਅਰਥ — ਸਾਡੇ ਲਾਗਲਾ ਪਿੰਡ ਰੂੜਕੇ ਕਲਾਂ ਹੈ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮਿਸਤਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਮਕਾਨ ਉਸਾਰੀ ਵਾਲੇ ਮਿਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿਹਾੜੀ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪ ਵਧੀਆ ਮਿਸਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ ਫੁਰਤੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਫ਼ਾਈ …

ਕੀ ਜਾਤ-ਗੋਤ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਨ – ਭਾਗ ਦੂਜਾ — ਇਸ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਆਪਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਜੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਜਾਤ ਅਧਾਰਿਤ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮੇ ਵਿਚ ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸ …

ਕੀ ਜਾਤ-ਗੋਤ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਨ – ਭਾਗ ਤੀਜਾ — ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਆਪਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜਾਤੀ ਇਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਵੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰਾਂ ਸ਼੍ਰੈਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਾਤ ਨਸਲ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਸਾਂਭਕੇ ਰਖਦੀ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਗੋਤ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਹੈ ਜਿਸ …

ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਦੇ ਬੱਚੇ/ਬੱਚੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ‘ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਜਾਣਾ ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਾੜੀ। ਨਾ ਹੀ ਇਸਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਇਲਜ਼ਾਮਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁਆਲ ਬਾਦਲਦਲੀਏ ਹੀ ਚੁੱਕਦੇ ਰਹੇ ਨੇ। ਪਰ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ …

ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਕੇ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕੀ ਕਦੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਸਰਵੇ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਰਵਿਦਾਸੀਏ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿੰਨੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਗਤ ਜੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ? ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਸਟਰਾਂ …

ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਅਸਲੀ ਵਾਰਸ ਕੌਣ ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲਾਵਟ ਕਰਕੇ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਕੌਣ? ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸੰਭਾਲੀ, ਬਾਕੀ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ “ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ” ‘ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ “ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ” ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਰਜਾ …

ਇਹ ਨਾ ਭੁੱਲੋ ਕਿ “ਆਪ” ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਮੁੱਢ ਦੋ ਦਰਦਨਾਕ ਮੌਤਾਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਇਹ ਨਾ ਭੁੱਲੋ ਕਿ “ਆਪ” ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਮੁੱਢ ਦੋ ਦਰਦਨਾਕ ਮੌਤਾਂ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ “ਆਪ” ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਦਿੱਲੀ …